Van Philippe Claudel
Romans
368 pagina's
Brodeck heeft er niet om gevraagd. Hij is door zijn dorpsgenoten uitgekozen om een verslag te schrijven over de Anderer, een vreemdeling die enkele maanden eerder in het dorp is komen wonen. Details zijn niet nodig, de feiten zijn genoeg. Zolang maar duidelijk wordt dat de dood van de vreemdeling onvermijdelijk was. Brodeck ontdekt al snel meer dan hij ooit kwijt zal kunnen in het verslag. Hij besluit naast het officiële verslag een persoonlijk document bij te houden. Al schrijvende wordt hij herinnerd aan zijn deportatie naar het kamp waar hij al zijn waardigheid verloor, en komt hij erachter wat zijn vrouw is aangedaan tijdens zijn afwezigheid. Intussen hoort hij steeds meer gedempte stemmen, die hem doen inzien dat hij zelf misschien ook niet zo thuis is onder zijn dorpsgenoten als hij tot dan toe had gedacht. Het verslag van Brodeck is een parabel op de Shoah waarin het woord ‘jood’ niet één keer voorkomt. Haarscherp schetst Philippe Claudel tot welke gruwelijkheden mensen in staat zijn om zichzelf te redden, maar bovenal laat hij zien hoe liefde de kracht geeft om te volharden, tegen alle angst in. Het verslag van Brodeck is een intense roman, waarin Claudel met zijn gevoelige en beeldende manier van vertellen de kern van het menselijk bestaan raakt.
Uitgever: De Bezige BijISBN: 9789023427919
Toegevoegd door ak
4,40 / 30 stemmen

De roman speelt zich af in een geïsoleerd bergdorpje in een verzonnen land (een grensstreek, Elzas-Lotharingen-achtig misschien?).
Iemand van buiten: de Anderer, een Fremdër, komt hier aanlopen en besluit een tijdje te blijven. Hoewel hij met een feestelijke bijeenkomst welkom wordt geheten, wordt hij al snel gezien als een vreemde eend in de bijt en vertrouwt het dorp hem niet.
Bijvoorbeeld wanneer Brodeck een praatje met hem heeft gemaakt en daarbij de namen van de bergen heeft genoemd, raakt een van de dorpsbewoners buiten zichzelf van woede.
'Je hebt er niet eens over nagedacht wat hij allemaal kan zitten te beramen. Hij steekt overal zijn neus in en bemoeit zich met alles en stelt almaar vragen die niets om het lijf lijken te hebben, met die vissenkop en die zoetsappige maniertjes van hem, hij die nergens vandaan komt!’
En:
‘Misschien zijn die tekeningen van hem wel net zoiets als de Bijbel in de kerk: allemaal symbolen en zo, een manier om te noteren wie wij zijn en wat we uitvoeren, zodat hij er verslag over kan uitbrengen aan waar hij vandaan komt…’
De pastoor: ‘Hij was hier, maar ik denk dat ik niet wist hoe je naar hem moest luisteren. Hij was zo… anders…Ik wist niet…Ik wist niet hoe je naar hem moest luisteren..’
Hier krijg je de bibbers van toch?
Dit soort gedachten en gesprekken leidt uiteindelijk tot de ‘Ereigniës’, datgene waar Brodeck een Verslag van schrijft. Hij vertelt ook over zijn eigen verleden:
‘Ik wist niet wat ik ervan moest denken. Ik weet nooit zo goed wat ik van dingen moet denken. Waarschijnlijk is dat de grootste overwinning van het kamp op de gevangenen geweest. Sommigen zijn dood, maar anderen, zoals ik, degenen die zijn ontkomen, zijn nog altijd in zekere zin besmet: ze kunnen nooit meer een ander mens aankijken zonder zich af te vragen of er in de blikken die ze kruisen een verlangen ligt verscholen om op ze te jagen, ze te martelen, te doden'
Brodeck blijkt zelf ook een Fremdër…
Het verhaal springt van de hak op de tak, zoals Brodeck zelf al zegt maar is toch goed te volgen. De Tweede Wereldoorlog, namen van streken of uitroeiingskampen worden nergens genoemd maar we kennen allemaal de verhalen en op deze manier wordt het verhaal universeel en denk ik juist sterker.
Beklemmend, grimmig en confronterend. Een aanklacht tegen xenofobie die ik alleen maar van harte kan ondersteunen.

Het verslag van Brodeck gaat over een man, Brodeck, die in een klein, afgelegen dorp woont. Er is een man vermoord, iemand die pas sinds kort in het dorp woonde, en Brodeck is gevraagd om een verslag te schrijven, waarin wordt uiteengezet dat zijn dood onvermijdelijk was. Brodeck is een van de weinige die niet heeft geholpen met het doden van de man, zelf is hij ook niet in het dorp geboren, wat ook hem anders maakt dan de andere. Bovendien is hij als enige tijdens de oorlog naar een kamp gestuurd én teruggekomen. Brodeck besluit om naast het officiele verslag een persoonlijk verslag te schrijven. Aan het begin is alles nog wat onduidelijk, maar langzaamaan vallen alle puzzelstukjes op zijn plek. Niet zozeer wat betreft de vermoorde vreemdeling, maar vooral ook wat betreft zijn vrouw Emélia en zijn kind, Poupchette. Het verslag van Brodeck is een prachtig, maar enigszins deprimerend verhaal, geschreven in een mooie, fijne stijl.

I am nothing, I know it, but my nothing comprises a little bit of everthing
(Victor Hugo - The Rhine)
In het begin weet je helemaal niet waar je aan toe bent, Brodeck moet een verslag schrijven over wat er gebeurt is met de "Anderer". Eigenlijk wil hij dat helemaal niet en springt eerst van links naar rechts door zijn verhaal.Je blijft jezelf met een beklemd gevoel afvragen "wat is er nou gebeurt?" Hoe verder je komt hoe langer de aaneengesloten stukken verhaal, hoe sterker Brodeck wordt. Terug gekomen uit een kamp situatie waarin hij gereduceerd was tot een niets zonder naam, wil hij het liefst zijn eigen leven leiden met zijn geliefden, niets meer weten, maar helaas gebeuren er dingen in het dorp waardoor hij gedwongen wordt niet alleen het Verslag te schrijven maar ook zijn eigen verleden te bezien. Geconfronteerd met de continue herhaling van macht, angst, verraad die speelt rondom de xenofobie van anderen moet hij ook zijn eigen wandaad en lafheid een plek geven. Een verhaal vol gruwelijkheden die mensen elkaar aandoen maar ook over de moed en kracht van Brodeck die in zweet ook zijn eigen leven op papier zet.
I thought about history with a capital H, about my history, our history. Do those who write the first know anything about the second? Why do some people retain in their memory what others have forgotten or never seen? Which is right: he who cannot reconcile himself to leaving the past in obscurity, or he who hurls into obscurity everything that does not suit him?
Mooi en heftig boek, zeker een die ik nogmaals zal lezen om hem ten volle te laten doordringen.


Een prachtig boek, niet alleen over de Tweede Wereldoorlog, xonofobie en de 'clash van culturen', maar ook over het benauwde van een afgelegen dorp en hoe daar er alles aan gedaan wordt de schaamtevolle gebeurtenissen te vergeten en het afwijkende uit te stoten en, indien nodig, te vernietigen. Ook een verhaal over wat mensen elkaar aan kunnen doen. Geen vrolijk boek, maar 1 van de beste boeken die ik afgelopen jaar heb gelezen.
