Boeken
De Leeuw en de keizer (2010) Van Maaza Mengiste
Romans
352 pagina's
Dit hartverscheurende verhaal speelt zich af in 1974, Addis Abeba, Ethiopië, aan de vooravond van en tijdens de revolutie. Hailu, een vooraanstaand arts, heeft een man geholpen die door de staat is veroordeeld tot de marteldood, en moet zich daarvoor bij de autoriteiten verantwoorden. Zijn jongste zoon Dawit heeft zich aangesloten bij het ondergrondse verzet, een beweging die zorgt voor nog meer onrust en bloedvergieten in het verscheurde Ethiopië. Zoon Yonas smeekt God een einde te maken aan het geweld dat zijn land en zijn familie ontwricht. De leeuw en de keizer is een aangrijpende vertelling over een familie, liefde en vriendschap in een tijd en een land waarover nog weinig is geschreven. Nietsontziende vrijheidsdrang en de tol die een revolutie eist spelen een belangrijke rol. Deze buitengewoon krachtige en poëtische debuutroman beschrijft de intense emoties en onafwendbare tragiek waarmee deze geschiedenis gepaard gaat.
Uitgever: AnthosISBN: 9789041414328
Toegevoegd door janb
Stem hier:
5,00 / 2 stemmen
5,00 / 2 stemmen
Dizzie waardering:
3 / 5
Dizzie recensie
De leeuw en de keizer is het debuut van de Ethiopische Maaza Mengiste en vertelt het verhaal van een Ethiopische familie ten tijde van de revolutie in 1974 en de jaren erna. Mengiste is twee jaar voor die revolutie geboren en is met haar familie twee jaar daarna gevlucht. Haar roman bevat enkele autobiografische elementen, maar ze heeft vooral haar herinneringen aan die tijd zoals geweerschoten in de nacht, soldaten die huiszoekingen komen doen en de sfeer van angst inhoud gegeven door ze te vertalen naar de belevenissen van een familie en de mensen om hen heen.
Hailu is het hoofd van de familie en werkzaam als arts in een ziekenhuis. Zijn jongste zoon Dawit is student. Yonas, de oudste is getrouwd met Sara. Zij hebben een dochtertje Tizita. Dawit steunt in eerste instantie de revolutie die uitbreekt om keizer Haile Selassie ten val te brengen. De revolutionairen, onder leiding van Majoor Guddu (gebaseerd op Mengistu Haile Mariam) beloven een geweldloze overname en betere levensomstandigheden voor iedereen. De revolutie verloopt echter niet geweldloos en zelfs nadat de Derg, zoals de revolutionairen zich noemen, aan de macht zijn gekomen en niet alleen de keizer, maar ook iedereen die met hem samenwerkte hebben opgepakt en gedood, blijven ze dood en verderf zaaien. Dawit en Yonas hebben ieder hun eigen wijze van omgaan met de omstandigheden. Dawit wordt actief in het verzet, terwijl Yonas vooral bezig is om de familie bijeen te houden en zo min mogelijk aandacht te trekken van de autoriteiten. Hailu krijgt in het ziekenhuis een jong meisje onder zijn hoede, dat overduidelijk zwaar gemarteld is. Hij krijgt de opdracht haar koste wat het kost op te knappen van de twee soldaten die haar dag en nacht streng bewaken. Als gevolg van deze behandeling, wordt Hailu korte tijd later gevraagd zich te melden bij de gevangenis.
Mengiste laat in De leeuw en de keizer zien hoe mensen onder een terreurregime allemaal op de een of andere manier vuile handen krijgen. De studenten die veranderingen eisen ten tijde van Haile Selassie, komen tot de ontdekking dat ze een monster hebben geholpen; soldaten worden gedwongen misdaden te begaan en ook degenen die niets doen en hun ogen trachten te sluiten voor wat er om hen heen gebeurt, helpen de terreur daarmee voortduren. Het gevolg is dat kinderen en volwassenen worden gemarteld en omgebracht, terwijl hun lijken overal in de stad als waarschuwing aan anderen worden achtergelaten.
Hoewel vrijwel alles wat Mengiste beschrijft ook heeft plaatsgevonden, is dat ook het probleem van het boek. Er komt zoveel geweld in voor en het wordt zo uitgebreid beschreven, dat het gaat lijken op een feitelijke rapportage opgesteld door een rapporteur. Mengiste, hoewel geboren in Addis Abbeba, is opgegroeid in Nigeria, Kenya en de Verenigde Staten. Ze heeft de herinneringen uit haar kindertijd aangevuld door bezoeken aan Ethiopië en door er veel over te lezen. De leeuw en de keizer biedt iedereen de gelegenheid om ook over die periode te lezen; inleven of meeleven is echter een ander verhaal.
Reacties
Pupske,
5 / 5
Als je Ethiopië zegt, dan zeg je droogte, oorlog, en hongersnood. Althans.. dat is het beeld dat de gemiddelde Nederlander van dit land heeft. Beelden van uitgemergelde kindertjes in een dor en kaal landschap bereikten midden jaren '80 zowaar de Nederlandse televisie. En toen werd het weer stil. Een Afrikaans land in opbouw is namelijk geen nieuwswaardig feit, vandaar dat dit beeld bij veel mensen op het netvlies is blijven hangen. Niets is minder waar, zo weet ik, sinds ik eind 2008 een maand lang door dit fascinerende land heb gereisd.
Na afloop van die vakantie bleef ik geïnteresseerd in het land, vandaar dat sindsdien romans over Ethiopië mijn bovengemiddelde interesse hebben. "De heelmeesters" van Abraham Verghese was al een schitterend verhaal, en toen in juli "De leeuw en de keizer" van Maaza Mengiste uitkwam was het dan ook niet meer dan logisch dat dit mijn volgende leesboek zou worden.
Het verhaal begint in 1974 aan de vooravond van de staatsgreep tegen het keizerrijk van Haile Selassie. De Derg, de nieuwe machthebbers in het land brengen echter niet de zo gehoopte rust: ze voeren een waar schrikbewind tegen een ieder die kritiek levert op hun beleid. Tegenstanders worden medogenloos uit de weg geruimd. Tegen de achtergrond van dit dector maken we kennis met arts Hailu, zijn vrouw Selam, en zijn twee zonen Dawit en Yonas. Hailu gaat ernstig gebukt onder de terminale ziekte van Selam. Daarnaast heeft hij ook nog zorg over zijn jongste zoon, de rebellerende Dawit. Als Selam uiteindelijk overlijdt is Hailu ontroostbaar. Op een dag wordt er een zwaar mishandeld en verminkt meisje zijn ziekenhuis binnengedragen. Het blijkt een bijzonder persoontje, want al snel dringen soldaten van de nieuwe machthebbers het ziekenhuis binnen met strikte orders: zorg ervoor dat dit meisje ten koste van alles in leven blijft. Hailu vermoedt dat ze het slachtoffer is van folteringen met als doel belangrijke informatie uit haar te halen. Hij vreest dat als ze eenmaal is opgeknapt ze direct teruggaat naar "de hel", en neemt een zeer moeilijk besluit. Ondertussen heeft Dawit zich aangesloten bij een ondergrondse beweging met als doel het ontwrichten van de structuren van de nieuwe machthebbers. Hoe Hailu en oudere broer Yonas ook op hem inpraten, hij blijft bij zijn ideaal dat dit de enige manier is om een betere toekomst voor Ethiopië te bewerkstellingen. Op een dag wordt Hailu opgeroepen om zich te melden bij een in allerhaast opgetrokken gevangenis bij hem in de buurt. Het is hem direct duidelijk dat dit te maken heeft met het meisje dat hij heeft behandeld. In de gevangenis ondergaat hij het vreselijke lot dat zovele gevangenen in die tijd treft. De gedachte aan zijn overleden vrouw houden hem op been. Maar waarom hij zoveel aandacht krijgt van de directeur van de gevangenis, die "De kolonel" wordt genoemd, en waarom ze hem zelfs na weken van martelingen in leven laten, wordt pas tegen het einde van het verhaal in een bizarre ontknoping duidelijk..
Meldenclaar,
5 / 5
1974 Addis Abeba: de keizer Haile Selassie wordt afgezet en De Deng neemt de macht over het, door hongersnood zwaar geteisterde, Ethiopië.
Doordat Maaza Mengiste deze bloederige periode van 1974 en later in Ethiopië vertelt vanuit de familie Hailu is het een tragische familiegeschiedenis geworden.
De feitelijke omstandigheden in Ethiopie zijn knap verweven met het lot van Hailu, zijn kinderen en hun vrienden.
Hailu zelf die uit barmhartigheid een jonge vrouw zou helpen wordt daardoor gevangen genomen.
Zijn zoon Dawit moet toezien hoe zijn beste vriend niet kan ontkomen aan de dwingende en meedogenloze hand van De Deng. Hun verhouding wordt noot meer zoals het was. Wat aanvankelijk begint met een opstandige houding t.a.v. het regime van keizer Haile Selassie door Dawit, ontaard in verzet tegen De Deng. Yonas, de oudste zoon van Hailu, wacht af terwijl zijn vrouw Sara waakzaam blijft voor het onheil wat ook hun te wachten zal staan.
Qua tijdsbeeld is De leeuw en de keizer zeker te vergelijken met het boek De Heelmeesters van Verghese. De schrijfwijze en invalshoek van Maaza Mengiste is echter veel meer gericht op de plaatselijke bevolking en diens verschrikkelijke strijd tegen de dictatoriale regering.
Sommige taferelen in de leeuw en de keizer zijn zo hartverscheurende beschreven waardoor het beelden oproept van de vlucht over de rivier de Gilo uit Ethiopië terug naar Soedan die Valentino Achak Deng heeft ondernomen in het boek Wat is de wat van Dave Eggers.
Met haar schrijftalent heeft Maaza Mengiste een voortreffelijk debuut afgeleverd.
Ze besteedt veel aandacht aan de geloofsovertuiging en oude gewoontes van de familie Hailu. Zij doet dat in bijna poëtische bewoordingen.
In haar manier van schrijven is Mengiste zorgvuldig en vol van emotie. Ze laat de gedachten lezen van haar romankarakters. Ze laat zien hoe verraad kan binnensluipen, hoe groot het verdriet is bij verlies, hoe liefde familiebanden versterkt, hoe onnoemelijk wreed de mensen toen in Ethiopië werden behandeld.
Tijdens het lezen van De leeuw en de keizer is het onmogelijk om onberoerd te blijven.
In haar totaliteit beschouw ik deze fantastische roman als zeer aangrijpend. Voor mij is het het boek onvergetelijk geworden.
Melden
